Zie ook de informatieve artikelen
Soms schrijf ik een harde werkelijkheid liever niet met het hardste woord op. Niet om haar te verbergen, maar omdat een personage voorzichtig, bang of beleefd kan zijn. Dan komt het eufemisme vanzelf in beeld.
Wanneer een personage om de waarheid heen praat
Sommige werkelijkheden vragen om een precies woord. Andere momenten vragen om voorzichtigheid, omdat het personage de waarheid nog niet rechtstreeks kan dragen. Dan merk ik hoe belangrijk de formulering wordt.
Wie probeert iemand te beschermen?
Een eufemisme vertelt mij vaak twee dingen tegelijk: wat er gebeurd is en waarom iemand het zachter zegt. Misschien wil die persoon een ander sparen. Misschien beschermt hij zichzelf. Misschien past een harde term niet bij de omgeving waarin het gesprek plaatsvindt.
Bij het herschrijven kijk ik daarom niet alleen naar het mildere woord, maar naar de bedoeling erachter. Zonder die bedoeling voelt de verzachting gemakkelijk als een vlucht.
Zacht formuleren zonder iets uit te wissen
Ik wil niet dat zachte taal de werkelijkheid uitwist. De lezer mag voelen wat een personage probeert te vermijden. Juist die spanning tussen woord en waarheid maakt een voorzichtige formulering interessant.
De zachte formulering moet de waarheid niet uitwissen. Ik vind haar het sterkst wanneer de lezer juist voelt wat iemand probeert te ontzien of te ontwijken.
Een blog uit de serie Stijlfiguren.
